Akın Ülkü Sevinç

İzmit Tarihinde İz Bırakanlar

Merhaba Sevgili Okurlar,

Onların birçoğunu tanımıyor, adlarını, unvanlarını daha önce hiç duymamış olabilirsiniz. Kimi bu kentte ilk yerleşimi kuran, kimi nam-ı Avrupa’ya yayılmış İzmitli bir hekim, kimileri de kentin düşman işgalinden kurtuluşunda destan yazmış isimler. Nikomedes'le, Feyzullah İzmidi'yle, Plinius'la, Akça Koca Bey'le ve diğer birçok isimle belki de ilk kez tanışacaksınız. Sözün kısası bu ayki yazımın konusu kimi İzmit tarihine damga vurmuş, kimi kentin kaderini değiştirerek iz bırakmış önemli şahsiyetler.

1 Mart Üsküdar Vapuru Faciası

Merhaba Sevgili Okurlar,

Takvim yaprakları 1 Mart 1958’i gösteriyordu. O cumartesi Üsküdar gemisinin kaptanı Mehmet Aşçı yapacağı 12:30 seferini yapmak için sabırsızlanıyordu. Lodos fırtınası öylesine kuvvetli esmeye başlamıştı ki, neredeyse vapurun halatlarını koparıp açığa sürükleyecekti. Böylesine sert bir havada iskelede bağlı kalmanın da açık denizde dalgalarla boğuşmak kadar tehlikeli olabileceğini düşünen Mehmet Kaptan, yaşamında ilk kez hareket saatini beklemeden vapuru kaldırdı. Daha on dakikası vardı ama vapur zaten yeterince dolmuştu.

Nikomedya Antik Tiyatrosu

Merhaba Sevgili Okurlar,

Bir soru sorarak başlamak istiyorum. Günümüzde futbol stadyumu ve sineması olmayan bir kent var mıdır dünyada? Sanırım cevabımız hayır olacaktır. Bugün stadyum ve sinema bir kent için ne demek ise antik Roma döneminde tiyatro da o demekti. Bugün sahip olduğumuz teknolojinin sıfır olduğu, yazılı ve görsel medyanın,  AVM’lerin, sinemaların, eğlence dünyasının olmadığı bir dönemde yaşayan kent halkının sahip olduğu sosyal etkinlikler; şarkıların seslendirildiği, dinsel törenlerin yapıldığı, edebi eserlerin sahnelendiği tiyatro ve hipodromlarda düzenlenen aktivitelerdi. Roma İmparatorluğu’na 46 sene başkentlik yapmış, o dönemin Roma, İskenderiye ve Delphi’yle birlikte dünyanın en büyük metropol kenti olan Nikomedia kentinde de en az bir tane tiyatro bulunmalıydı. Peki bu tiyatro İzmit’in neresinde yapılmıştı?

İzmit'in Yazlık Sinemaları

Merhaba Sevgili Okurlar,

Televizyonlara ve akıllı telefonlara esir düşmediğimiz, korunaklı evlerimizde dört duvar arasında yalnızlaşmadığımız, birbirinden renkli çiçek bahçeleriyle çınar ağaçlarının betona yenik düşmediği, yanyana dizilmiş sıralı bahçeli evlerden, yüksek yüksek, çok katlı ama ruhu olmayan binalara geçilmediği, yani İzmit’in İzmit olduğu o mutlu dönemlerde hemen her semtte yazlık sinemalar vardı.

İzmit’te Bir Mimar Sinan Şaheseri!

Merhaba Sevgili Okurlar,

Bu ayki yazımda sizlere, günümüzde halk tarafından ‘’Yeni Cuma Camisi’’ olarak adlandırılan ve bugün yalnızca cami, çeşme, şadırvan ve sıbyan mektebi bölümleri ayakta kalan Pertev Mehmet Paşa Külliyesi’ni biraz daha yakından tanıtacağım. Rumeli Beylerbeyi Pertev Paşa’nın adına vasiyeti gereği, kethüdası Sinan Ağa tarafından, vakıf olarak temeli 1572’de atılarak 1579-80 yılında tamamlanmak üzere dönemin Osmanlı başmimarı Mimar Sinan’a yaptırılmıştır. Eski Valilik binasının 100 metre kuzeydoğusunda,  İstanbul-Ankara karayolunun kenarında bulunan Yeni Cuma Cami, ilk inşa edildiğinde imaret, hamam, kervansaray, sıbyan mektebi, aşevi, şadırvan, çarşı ve çeşmeden meydana gelmişti. Hamam caminin kuzeybatısında, imaret batıda, kervansaray ise güneybatıda bulunuyordu. Tarihi İpek Yolu üzerinde bulunan kervansarayın güneydoğusunda ise dükkânlar sıralanmıştı. 

ANTİK İZMİT

Merhaba Sevgili Okurlar,

Geçirdiği birçok yıkıcı depreme rağmen, doğu ve batıyı birleştiren stratejik konumu ve korunaklı doğal limanı sayesinde Helenistik, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemleri boyunca sürekli yerleşim gören donanma (askeri), ticaret ve sanayi merkezi olan, önce Bithinya Krallığı’na sonra da   Roma İmparatorluğu’na başkentlik yapmış, 4. Yüzyıl başlarında dünyanın en büyük ve en görkemli 4 metropolünden biri olan bir kentin üzerinde yaşıyoruz. 

Gazi Süleyman Paşa

İzmit tarihinde iz bırakan şahsiyetlerden; Osmanlı Devleti’nin Rumeli’ye, başka bir deyişle Avrupa’ya geçişinin öncüsü ve Rumeli Fatihi olarak bilinen, aynı zamanda İzmit’in fethinde önemli rolü olan Gazi Süleyman Paşa. Bir Osmanlı şehzadesi olan Süleyman Paşa, Osmanlı Padişahı Orhan Gazi’nin büyük oğlu olarak 1319 yılında dünyaya gelmiştir. Annesi Yarhisar tekfurunun kızı Nilüfer (Holofira) Hâtun’dur. Çocukluk dönemiyle ilgili fazla bilgi bulunmamaktadır. 

Sırrı Paşa Konağı

Merhaba,
Hemen her mahallesinde ayrı bir tarih yatan İzmit kentinde, 500’den fazla tescil edilmiş tarihsel ve kültürel miras bulunmaktadır. Günlük yaşam telaşı ve koşturmacası içerisinde her gün önünden geçtiğimiz Roma, Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine ait onlarca yapı, alan ve unsur gözle görülür ve ziyaret edilebilir durumdadır. Bu yazımda sizlere,  yukarıda bahsettiğim değerler içerisinde yer alan yapıların en görkemlilerinden biri olan “Sırrı Paşa Konağı”ndan bahsedeceğim.

Antik İzmit Kenti, Seyyahların Deyimiyle “Kralların ve İmparatorların Kenti”

“Nicomedia çarpıcı ve muhteşemdir. Orada her şey bol olarak bulunur. Bir kamu binası ile cennetten gelen kutsal bir ateşle yandığı söylenen ve daha sonra Constantinus tarafından restore edilen eski bir hükümet binasına (Basilika) sahiptir. Aynı zamanda bir de Sirk (Hipodrom) vardır.” (“Expositio totius mungi et gentium” adlı antik kaynaktaki anlatım, MS 4’üncü yüzyıl)

İzmit’te yaşamayın İzmit’i yaşayın

Bir kent olarak 2.300 yıllık kesintisiz bir geçmişe sahip olmasına rağmen; tarihsel bilinirlik ve arkeolojik miras bakımından dünyanın en şanssız kentlerinden biridir İzmit. Coğrafi konumu sebebiyle Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan geçiş güzergâhı üzerindedir. İzmit’ten geçmeden Avrupa’ya gidemezsiniz. Kronolojik olarak İstanbul’un abisidir ama günümüzde İstanbul’un üvey kardeşi konumundadır. Korunaklı iç deniz yani bir körfez olması nedeniyle her dönem deniz ticareti ve donanma kenti görevi üstlenmiştir. Ülkemizin sayılı turizm kentlerinden biri olabilecekken; sanayiye feda edilmiş bir kenttir o.